2006’nın Ağustos ayında bir sabah, Jorge Odon’un aklına gelen bir fikirle uykusu bölündü.

Bu, Arjantinli tamircinin başına ilk kez gelmiyordu ama bu sefer farklı bir şeyler vardı. Fikir, o zamanlar Buenos Aires’te işlettiği atölyede her gün karşılaştığı dengeleme, hizalama ve fren sorunlarından herhangi birine çözüm değildi.

“Marcela, bak, dinle” dedi karısına.

Arjantin’in başkentinden BBC News Mundo’ya konuşan Jorge Odon “Bu, doğumu kolaylaştırmaya yardımcı olabilir” dediğini anlattı.

20 yıl sonra, Odon’un fikri, vajinal doğumları kolaylaştıran ve yeni doğan bebekler ve annelerin yaralanma riskini azaltan bir cihaza dönüştü.

Bu riskler, dünya genelinde doğumhanelerde hala kullanılan forseps veya vakum gibi yöntemlerle ilişkiliydi.

Cihaz ayrıca sezaryen gibi daha maliyetli operasyonlara olan ihtiyacı da azaltıyor.

Arjantin’de test edildikten sonra, yaratıcısının adını alan OdonAssist, İngiliz sağlık yetkilileri ve üretici firmanın verilerine göre, beş Avrupa ülkesindeki 40 hastanede 300 doğumda kullanıldı.

OdonAssist, doğumun herhangi bir nedenle durduğu hallerde vajinal doğumlara yardımcı olmak üzere tasarlanmış şişirilebilir bir cihaz.

Üretici firma MNHI’nin internet sitesine göre, “geleneksel metal forseps veya vakumlara göre daha nazik bir alternatif” olarak işlev görüyor.

İngiliz doktor Emily Hotton, BBC’nin Woman’s Hour programında, “Bebeğin başının etrafına yerleştirdiğimiz yumuşak bir hava yastığı aracılığıyla çalışıyor” diye açıklıyor.

Şirketin internet sitesine göre, şişirildikten sonra cihaz bebeğin başını destekliyor ve annenin itme uğraşlarını tamamlayan nazik, kontrollü bir çekiş sağlıyor.

İngiltere’nin Bristol kentindeki Southmead Hastanesi’nde bir yıldan fazla süredir devam eden klinik denemelerden sorumlu kadın doğum uzmanı, “Hava yastığı, bebeğin doğum kanalından geçmesine yardımcı olmak için kullanılan bir şey çünkü doğumu kontrol etmeye yardımcı olan kollara bağlı” diye de ekliyor.

Bebeğin başı anne karnından çıktıktan sonra, cihaz çıkarılıyor ve bebek ilk normal nefesini alabiliyor.

Bu cihazı kullanarak doğum yapan İngiliz kadınlardan Ella Radford “Uzun ve zorlu bir sürecin ardından epidural aldım ve neredeyse hiçbir şey hissetmedim” diyor.

“Çok güzeldi. Eğer bir seçenek olsaydı, yüzde yüz tekrar yaptırırdım.”

Yeni anne “Bebeğin başını çekmek yerine, o yastığı şişirip vajinal kası bebekten uzaklaştırmak daha mantıklı” diye de ekliyor.

Hotton da bu düşüncelere katılıyor ve “Bu, 1950’lerden beri doğumda yapılan ilk yenilik” diyor.

Odon, icadının doğumla hala ilişkilendirilen riskler konusundaki endişesinden doğmadığını kabul ediyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 260 bin kadın hamilelik, doğum ve sonrasında hayatını kaybetti. Bu, her iki dakikada bir ölüm anlamına geliyor.

Ayrıca, kuruluşa göre 2023’te yaklaşık bir milyon bebek hayatlarının ilk 24 saatinde öldü.

Odon, BBC Mundo’ya yaptığı açıklamada “Her şey, çalışanlarımdan birinin bir diğeri için yaptığı bir numarayla başladı. Bir şişeden mantarı çıkarmaya çalışıyordu. ‘Bunu kırması gerekecek’ diye düşündüm” diyor.

“Ama küçük bir torba aldı, şişenin içine koydu, hava ile doldurdu, çekti ve mantarı çıkardı. Bu hava kelepçesi ve konveyör bant mekanizmasından çok etkilendim.”

Peki, bir şişeden mantarı çıkarma fikrini doğumla nasıl ilişkilendirdi? Odon bunu takdir-i ilahiye bağlıyor.

“Doğrusu, başıma gelenler bir mucizeydi, çünkü ailemden veya tanıdıklarımdan hiçbirinin hamileliğiyle ilgili herhangi bir sorun yaşamadım” diyor.

Günler sonra, Odon, mühendis ortağı Carlos Modena ile birlikte Arjantin başkentindeki bir doktora fikri sunmaya gitti.

Kısa süre sonra fikir, o sırada WHO’nun Üreme Sağlığı Bölümü Başkanlığını yapan kadın doğum uzmanı Mario Merialdi’ye ulaştı.

Merialdi, Buenos Aires’teki bir WHO kongresinde verilen arada cihazın prototipini ilk gördüğünde şaşırdığını söylüyor.

Şu anda MNHI’nin baş tıp sorumlusu olan İtalyan-İsviçreli doktor, “Cihazı gördüğümde iki yönü beni etkiledi: sadeliği ve güvenliği” diyor.

“Kolayca kullanılabiliyor, bu da hem tıp uzmanlarının hem de ebelerin kullanmasına olanak tanıyor ve daha zayıf sağlık sistemlerine sahip bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimi sağlıyor.”

Merialdi güvenlik konusunda ise, OdonAssist’in üretiminde kullanılan yumuşak malzemelerin, forseps, vakumla çekim veya sezaryen ile ilişkili riskleri azalttığını söylüyor.

“Şimdiye kadar bu cihazla doğan tüm bebekler, mevcut yöntemlerde bazen görülebilen morarma, hematom [kanama nedeniyle dokuda kan birikmesi] veya diğer yaralanmalar olmadan dünyaya geldi” diye ekliyor.

Her ne kadar forseps, vakum ekstraksiyonu ve sezaryen doğumların güvenli olduğunu söylese de, Merialdi “herhangi bir cerrahi işlem gibi” bunların da risk taşıdığını hatırlatıyor.

“Bazı yaralanmalar meydana gelebilir ve bunlar çoğu durumda birkaç gün içinde kaybolur, ancak nadir durumlarda kalıcı etkiler bırakabilir” diyor.

Örneğin, ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nde bulunan bir raporda yer alan verilere göre, Kanada’da her 105 forseps doğumundan birinde ciddi yenidoğan travması meydana geliyor.

Ancak acı çeken sadece bebekler değil. Anneleri de acı çekiyor çünkü ABD’deki Cleveland Kliniği’nden alınan verilere göre, forseps doğumlarının yaklaşık %10’unda vajinal ve rektal yırtılmalar meydana gelebiliyor.

Meksika’da, Mexico City Kadın Hastanesi’nde 467 forseps doğumunu inceleyen 2012 tarihli bir çalışma, annelerin %38,5’inin yırtılma yaşadığını ve yenidoğanların %55,9’unda bazı komplikasyon veya yaralanmalar olduğunu ortaya koydu.

2025 yılında OdonAssist, Avrupa genelindeki hastanelerde kullanımının güvenli olduğunu doğrulayan CE Kitemark sertifikasını aldı.

Ancak, forseps veya vakum ekstraksiyonunun aksine, cihaz yeniden kullanılamıyor.

Merialdi, “Tek kullanımlık olmasının nedeni gama ışını sterilizasyonu gerektirmesi” diye açıklıyor ve “bebeğe veya anneye zarar vermemek için yumuşak malzemeler olduğundan, enfeksiyon riski olmadan yeniden kullanılamıyor” diye ekliyor.

Üretici firmaya göre cihazın maliyeti 335 dolar.

Odon, icadıyla elde edilen sonuçlardan memnun.

“Arjantin’de ve şimdi de Avrupa’da yapılan testlerde hiçbir bebek zarar görmedi” diyor.

Cihazın bu yazdan itibaren doğum yapan tüm kadınlara sunulacağı Southmead Hastanesi’nde yürütülen klinik deneylerin başı Hotton “Bunu daha önce düşünmemiş olmamız inanılmaz” diye ekliyor.

Merialdi, cihazın Birleşik Krallık, İspanya, Fransa, İtalya ve Almanya’ya ek olarak Etiyopya’da da kullanıldığını ve “aynı sonuçları verdiğini” belirtti.

Odon birkaç yıl önce atölyesini sattıktan sonra, Uruguay’da emeklilik hayatı yaşıyor, ancak yaratmayı asla bırakmadığını ısrarla belirtiyor.

“Tamirci, marangoz, duvar ustası… hepimiz yaratıcıyız” diyor.

Katkıda bulunan: Jasmine Ketibuah-Foley

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.

Dünya Sağlık Örgütü, Teknoloji, Dünya, Son Dakika

Son Dakika › Dünya › Tamircinin Doğum Devrimi: OdonAssist – Son Dakika